Virus Nipah là gì?

Virus Nipah (Nipah virus – NiV) là một loại virus thuộc họ Paramyxoviridae, lần đầu tiên được phát hiện năm 1998 tại Malaysia. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây từ động vật sang người (zoonotic disease), chủ yếu liên quan đến loài dơi ăn quả (fruit bats).

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Nipah được xếp vào nhóm tác nhân gây bệnh có nguy cơ bùng phát dịch lớn do:

  •  Tỷ lệ tử vong cao
  •  Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu
  •  Chưa có vaccine được cấp phép sử dụng rộng rãi

Vì sao virus Nipah đang được cảnh báo trở lại?

Trong những năm gần đây, nhiều ca bệnh Nipah được ghi nhận rải rác tại Nam Á và Đông Nam Á, đặc biệt là tại Ấn Độ và Bangladesh. Các chuyên gia y tế lo ngại nguy cơ bùng phát dịch do:

  •  Khả năng lây truyền từ người sang người
  •  Tỷ lệ tử vong cao (40% – 75%)
  •  Diễn tiến bệnh nhanh và nguy hiểm

Virus Nipah lây truyền như thế nào?

Virus có thể lây qua nhiều con đường:

1️⃣ Từ động vật sang người: Tiếp xúc với dơi nhiễm bệnh hoặc dịch tiết của dơi; Ăn trái cây bị dơi cắn; Uống nước hoặc thực phẩm nhiễm virus

2️⃣ Từ động vật nuôi sang người: Lợn từng là nguồn lây lớn trong các đợt dịch trước đây.

3️⃣ Lây từ người sang người: Qua dịch tiết đường hô hấp; Tiếp xúc gần với người bệnh; Môi trường chăm sóc y tế không đảm bảo kiểm soát nhiễm khuẩn

Triệu chứng nhận biết nhiễm virus Nipah

Thời gian ủ bệnh thường từ 4 – 14 ngày.

Các triệu chứng có thể bao gồm: Sốt cao đột ngột; Đau đầu, đau cơ; Ho, khó thở; Buồn nôn, mệt mỏi.

Ở giai đoạn nặng:

⚠️ Viêm não cấp

⚠️ Rối loạn ý thức

⚠️ Co giật

⚠️ Hôn mê

Bệnh có thể tiến triển nhanh và gây tử vong.

Vì sao Nipah nguy hiểm?

  • Chưa có thuốc đặc trị.
  • Điều trị chủ yếu là hỗ trợ triệu chứng.
  • Một số bệnh nhân sống sót có thể gặp biến chứng thần kinh lâu dài.

WHO đánh giá Nipah là một trong những virus cần ưu tiên nghiên cứu vaccine do nguy cơ đại dịch trong tương lai.

Người dân cần làm gì để phòng ngừa?

Phòng khám Đa khoa Trường Cao đẳng Kon Tum khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:

✅ Không ăn trái cây bị dơi cắn hoặc rơi xuống đất

✅ Rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn

✅ Tránh tiếp xúc động vật hoang dã

✅ Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

✅ Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp

✅ Đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ sau khi đi vùng dịch

Khi nào cần đi khám ngay?

Người dân nên đến cơ sở y tế nếu:

  • Sốt cao kéo dài không rõ nguyên nhân
  • Có triệu chứng thần kinh (lú lẫn, đau đầu dữ dội)
  • Tiếp xúc người nghi nhiễm hoặc từng đi vùng có cảnh báo dịch

Virus Nipah tuy chưa phổ biến tại Việt Nam nhưng nguy cơ dịch bệnh mới nổi luôn tồn tại. Chủ động cập nhật thông tin chính thống và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Nguồn tham khảo: Nipah virus – World Health Organization; About Nipah Virus – CDC